PDA

View Full Version : Câu đối về Hai Bà Trưng



daiviet_nguyen
04-07-2008, 07:05 PM
Sưu tập được câu đối về Hai Bà Trưng rất hay. Chép để các bạn cùng đọc cho vui:


Tiếp Lạc khai Đinh, quan miện xưng vương tam tải sử;

Khu Tô kháng Mã, sơn hà hoàn ngã vạn niên phương

Đồng Nhân Miếu, tôn tượng túc thanh cao, hào khí như sinh, Bắc cố mục trung vô Hán quốc;

Hát thủy môn, nộ đào thời chấn đãng, anh phong bất tử, Nam âm sử thượng hữu Bà vương.


Cụ Nghè Đỗ Thanh Tâm của triều Nguyễn, đề đền Hai Bà Trưng ở đất Bắc (dĩ nhiên.)
Dịch nghĩa là:


Tiếp nối dòng Lạc Việt mở đường cho việc khai mở nhà Đinh, ba năm đội mão làm vua lưu
danh sử sách

Đánh thằng Tô Định đục thằng Mã Viện, thu sơn hà về một mối cho ngàn năm sau

Ở Nhân Miếu, tượng hai bà trông thật thanh cao, sắc khí anh hùng trông như người thật,
ngoảnh mặt về phương Bắc xem bọn Tàu như cỏ rác

Cửa sông Hát, lồng lộn cuồng phong, tiếng anh hùng của hai bà sẽ sống mãi, sử người
Nam sẽ mãi mãi tôn thượng Vua Bà.


Bắc cố mục trung vô Hán quốc quả thật là giấc mộng ngàn đời của người Việt
vậy! Người Phù Tang, người Nam Cao Ly đã thực hiện được điều này. Giấc mộng này,
đến khi nào Xích Quỷ Việt Nam mới thực hiện được đây?

Tôi không nhớ chính xác tên sách và nhà xuất bản, nhưng tác giả là cụ Đỗ Thúc Vịnh,
cháu nội của cụ Nghè Đỗ Thanh Tâm. Cụ Đỗ Thúc Vịnh viết sách này ở Hoa Kỳ, tiểu bang
California. Lúc viết sách, cụ cũng đã 70 tuổi rồi. Không biết bây giờ cụ ra sao?
Cụ trách ông nội mình: tại sao lại là Tiếp Lạc khai Đinh? Vì sử Việt chép rõ, Ngô
Quyền đuổi lũ Tàu ra khỏi đất Việt, sau gần 1000 năm đè đầu cỡi cổ người Nam.
Ngô Quyền mất, loạn mười hai sứ quân. Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn, lập ra nhà Đinh. Vậy
thì phải Tiếp Lạc khai Ngô mới đúng?

Không đủ tư cách để bình tuyệt tác của người xưa. Tôi đành đồng ý với cụ Đỗ Thúc
Vịnh vậy.

Các bạn nghĩ sao? Văn chương người xưa quả thật đáng là văn chương!

sanleo
05-07-2008, 01:54 AM
Vì sử Việt chép rõ, Ngô Quyền đuổi lũ Tàu ra khỏi đất Việt, sau gần 1000 năm đè đầu cỡi cổ người Nam.
Cảm ơn bạn về câu đối. Xin được thảo luận về 1000 năm.
-Năm 179 BC, Triệu Đà thôn tính đất nước Âu Lạc của An Dương Vương, sát nhập vào nước Nam Việt của nhà Triệu
-Năm 111BC, nhà Triệu bị thôn tính vào Hán.
......
......
-Năm 905, Khúc Thừa Dụ, là một hào trưởng Chu Diên nổi dậy chiếm đóng phủ thành Đại La, tự xưng làm tiết độ sứ. Lúc này cũng có thể tạm coi là chính quyền độc lập được rồi vì người Việt Nam đã tự làm chủ chính quyền, tự xây dựng bộ máy nhà nước của mình, không bị ngoại bang thống trị trên thực tế. Nhà Đường buộc phải công nhận Khúc Thừa Dụ vào năm sau, nhưng vẫn với danh nghĩa chức tiết độ sứ. Năm 930, Khúc Thừa Mỹ là cháu của Khúc Thừa Dụ bị thua trận, Lý Tiến của nhà Nam Hán làm thứ sử Giao Châu.
-Ngay sau đó, vào tháng 3 năm 931, Dương Đình Nghệ là một tướng cũ của Khúc Hạo (cha của Khúc Thừa Mỹ, con của Khúc Thừa Dụ) từ Ái Châu đem quân đuổi được Lý Tiến, giải phóng Đại La, chém chết tướng Nam Hán là Trần Bảo sang tiếp viện và vẫn tiếp tục nền độc lập.
-Năm 937, Dương Đình Nghệ bị con nuôi là Kiều Công Tiễn giết hại để đoạt chức tiết độ sứ, nền độc lập của nước nhà có nguy cơ bị lung lay. Ngay lập tức, Ngô Quyền là con rể của Dương Đình Nghệ đã đem quân từ Ái Châu tiêu diệt tên phản tặc và gấp rút chuẩn bị chống quân Nam Hán xâm lược.
-Năm 938, chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất do Ngô Quyền lãnh đạo cùng nhiều tướng giỏi như Phạm Phòng Át, Đỗ Cảnh Thạc, Dương Cát Lợi, Đinh Công Trứ (cha của Đinh Bộ Lĩnh)... thậm chí cả con của Kiều Công Tiễn cũng tham gia, đã đập tan hoàn toàn mưu đồ xâm lược của quân Nam Hán. Ngô Quyền xưng vương vào năm sau, và vì vậy mốc 938 được coi là mở đầu thời kỳ độc lập của dân tộc Việt Nam (Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ đã thực tế giành độc lập nhưng vẫn là tiết độ sứ)
-Khi Ngô Quyền mất vào năm 944, Bình Vương Dương Tam Kha là anh (em) vợ của Ngô Quyền nhân lúc 2 cháu Ngô Xương Ngập, Ngô Xương Văn chưa đủ cứng cáp đã tiếm quyền. Nhưng Ngô Xương Văn đã nhanh chóng được 2 tướng Đỗ Cảnh Thạc, Dương Cát Lợi giúp đỡ giành lại ngôi báu, và đón Ngô Xương Ngập lên cùng trị vị đất nước. Cả 2 anh em không có tài cán nên đất nước xảy ra loạn ở nhiều nơi, chính quyền trung ương không kiểm soát nổi. Khi cả Ngô Xương Ngập và Ngô Xương Văn chết, đất nước xảy ra loạn 12 sứ quân, nhưng chưa bị ngoại xâm dòm ngó.
Đinh Bộ Lĩnh từ Hoa Lư, Ninh Bình liên kết với sứ quân của Trần Lãm ở Giao Thủy (Bố Hải Khẩu, Thái Bình), sau đó trở thành con nuôi Trần Lãm rồi nắm toàn bộ binh quyền của sứ quân này. Đinh Bộ Lĩnh đánh tan 10 sứ quân khác, riêng sứ quân của Phạm Phòng Át (Phạm Bạch Hổ) tự về quy phục, vì Phạm Phòng Át là người khôn ngoan hiểu thời thế chấp nhận quy phục mà không phải tốn xương máu. Loạn 12 sứ quân chấm dứt. Đất nước bị chia cắt thành 12 mảnh nay lại thống nhất về một mối...
-Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Đại Thắng Minh Hoàng Đế

Còn trong thời kỳ Bắc thuộc đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra nhưng rồi không giữ được chính quyền như Hai Bà Trưng, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Triệu Quang Phục, Phùng Hưng. Vì vậy thời kỳ độc lập tự chủ chỉ có thể coi là từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền

Về nhà Triệu, có nhiều ý kiến khác nhau về tính chất của triều đại này. Các sử gia từ trước cho đến Ngô Thì Sỹ vẫn coi nhà Triệu là một triều đại của nước ta. Bắt đầu từ Ngô Thì Sỹ có cái nhìn khác, coi nhà Triệu là ngoại xâm vì lí do: Mặc dù nhà Triệu đối lập với nhà Hán ở Trung Nguyên nhưng lại cai trị dân Việt theo các phong tục văn hóa Hán. Do vậy, nhà Triệu có chống Hán thôn tính thì vẫn là một triều đại của kẻ xâm lược (Triệu Đà là người Hán)

Tóm lại, thời kỳ Bắc thuộc có thể tính theo các phương án sau:
a. Từ khi Âu Lạc mất đến khi họ Khúc làm chủ: (179-1) + 905 = 1083 năm
b. Từ khi Âu Lạc mất đến khi chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất: (179-1) + 938 = 1116 năm
c. Từ khi Hán sát nhập Nam Việt đến khi họ Khúc làm chủ: (111-1) + 905 = 1015 năm
d. Từ khi Hán sát nhập Nam Việt đến chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất: (111-1) + 938 = 1048 năm

Cả 4 phương án đều cho kết quả > 1000 năm.

Hiện tại, các phố/đường An Dương Vương, Ngô Quyền, Đinh Tiên Hoàng, Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, Triệu Việt Vương đều là những tuyến phố nhộn nhịp sầm uất của thủ đô Hà Nội, nước Việt Nam độc lập thống nhất. Trên khắp nước Việt Nam còn nhiều phố khác mang tên các vị anh hùng này. Bạn có dịp thì hãy về tìm hiểu đất nước Việt Nam, thăm các tuyến phố này để hiểu thêm về các vị anh hùng dân tộc.

Manh Hung
05-07-2008, 02:25 PM
-Năm 938, chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất do Ngô Quyền lãnh đạo cùng nhiều tướng giỏi như Phạm Phòng Át, Đỗ Cảnh Thạc, Dương Cát Lợi, Đinh Công Trứ (cha của Đinh Bộ Lĩnh)... thậm chí cả con của Kiều Công Tiễn cũng tham gia, đã đập tan hoàn toàn mưu đồ xâm lược của quân Nam Hán. Ngô Quyền xưng vương vào năm sau, và vì vậy mốc 938 được coi là mở đầu thời kỳ độc lập của dân tộc Việt Nam (Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ đã thực tế giành độc lập nhưng vẫn là tiết độ sứ)
.

Xem đoạn này, theo tôi hiểu thì bác sanleo có ý nói rằng: nếu không kể đến 2 bà Trưng, Lý Nam Đế, Triệu Việt Vương, ... là những người tự xưng là vua- hoàng đế nhưng không giữ được nền độc lập lâu dài ( trên mười năm) thì Ngô quyền mới là người đầu tiên xưng vương.

Nếu không phải thế thì không nói.

Còn nếu đúng thế thì xin nhắc bác rằng bác đã quên mất người anh hùng có cái tên rất oách: Bố Cái Đại vương Phùng Hưng. Sau công nguyên thì người đầu tiên giành được độc lập và xưng là vua không phải là Ngô Quyền mà là Phùng Hưng.

Phùng Hưng ( ???-789) vốn là một tù trưởng ( quan lang) . Ông thường đem của cải giúp đỡ người ngèo , có sức khỏe có thể đánh được hổ, vật được trâu . Em Phùng Hưng là Phùng Hãi cũng rất khỏe, "có sức mang nổi ngàn cân", "cõng được thuyền chứa ngàn hộc mà đi luôn mười dặm". Uy danh hai anh em Phùng Hưng vang dội khắp vùng. Vào thời mang niên hiệu Đại Lịch nhà Đường, Phùng Hưng đem quân chinh phục khắp các vùng lân cận.

Theo sách Triệu Vương Giao Châu kí: " ...anh em (Phùng Hưng) cùng nhau làm theo kế sách của một người cùng làng, tên là Đỗ Anh Luân, đem đại binh đi tuần thú khắp các châu Đường Lâm và Trường Phong, uy danh lừng lẫy, khiến ai cũng phải theo phục. Vương cho phao tin rằng sẽ đánh phủ đô hộ. Quan đô hộ nhà Đường là Cao Chính Bình đem quân đi đánh, bị thua, sợ quá phát bệnh mà chết. Vương vào phủ đô hộ, nắm quyền trị dân được bảy năm thì mất "

Sau khi Bố Cái Đại Vương mất, con là Phùng An lên nắm quyền được hai mươi năm rồi mới đầu hàng nhà Đường ( khi nhà đường sai Triệu Xương mang quân sang chiếm nước ta). Từ đó ta lại bị Tàu chiếm một thời gian.

Như vậy là nước ta đã độc lập trong 27 năm ( 782-809 ): Một khoảng thời gian không nhỏ. Chỉ có điều sau đó nước ta lại bị Tàu đô hộ hơn 100 năm nên khi viết xử các sử gia vẫn gộp thời kì này vào thời kì bắc thuộc. Điều này khiến những người ít hiểu biết về lịch sử dễ tưởng lầm rằng sau công nguyên, Ngô Quyền mới là người đầu tiên xưng vương và đánh bại quân Tàu thành công

sanleo
05-07-2008, 04:24 PM
-Năm 938, chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất do Ngô Quyền lãnh đạo cùng nhiều tướng giỏi như Phạm Phòng Át, Đỗ Cảnh Thạc, Dương Cát Lợi, Đinh Công Trứ (cha của Đinh Bộ Lĩnh)... thậm chí cả con của Kiều Công Tiễn cũng tham gia, đã đập tan hoàn toàn mưu đồ xâm lược của quân Nam Hán. Ngô Quyền xưng vương vào năm sau, và vì vậy mốc 938 được coi là mở đầu thời kỳ độc lập của dân tộc Việt Nam (Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ đã thực tế giành độc lập nhưng vẫn là tiết độ sứ)
.

Xem đoạn này, theo tôi hiểu thì bác sanleo có ý nói rằng: nếu không kể đến 2 bà Trưng, Lý Nam Đế, Triệu Việt Vương, ... là những người tự xưng là vua- hoàng đế nhưng không giữ được nền độc lập lâu dài ( trên mười năm) thì Ngô quyền mới là người đầu tiên xưng vương.

Nếu không phải thế thì không nói.

Còn nếu đúng thế thì xin nhắc bác rằng bác đã quên mất người anh hùng có cái tên rất oách: Bố Cái Đại vương Phùng Hưng. Sau công nguyên thì người đầu tiên giành được độc lập và xưng là vua không phải là Ngô Quyền mà là Phùng Hưng.

Chào bác Hùng, bác lại không đọc câu sau của tôi như thế này rồi

Còn trong thời kỳ Bắc thuộc đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra nhưng rồi không giữ được chính quyền như Hai Bà Trưng, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Triệu Quang Phục, Phùng Hưng. Vì vậy thời kỳ độc lập tự chủ chỉ có thể coi là từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền.
Tất cả các vị Hai Bà Trưng, Lý Bí, Triệu Quang Phục, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Bà Triệu (tôi chỉ liệt kê tên chứ chưa sắp xếp theo thứ tự thời gian) đều đã giành được chính quyền trong một khoảng thời gian ngắn, tức là đều có độc lập, và đều có xưng VƯƠNG hoặc xưng ĐẾ nhưng rồi lại mất chính quyền vì các lí do:
-Chưa kịp xây dựng một thể chế nhà nước vững mạnh để quản lý thống nhất quốc gia
-Chưa có sách lược kháng chiến lâu dài. Chẳng hạn như Lê Lợi về sau đã rút vào rừng núi tiến hành kháng chiến trường kỳ gian khổ và cuối cùng giành lại độc lập từ nhà Minh
-Chưa kịp có chiến lược phát triển kinh tế để nuôi quân đánh giặc. Không có tiềm lực kinh tế thì không thể mua sắm lương thảo vũ khí để đánh giặc được
-Chưa đoàn kết, bị chia rẽ nội bộ như các cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng, Triệu Quang Phục. 3 anh em sinh ba là Phùng Hưng, Phùng Hải, Phùng Dĩnh giành độc lập từ nhà Đường nhưng khi Phùng An là con của Phùng Hưng lên nối nghiệp lại đem quân đánh nhau với Phùng Hải làm suy yếu lực lượng, rồi sau đó Phùng An không chống nổi nhà Đường và đầu hàng. Triệu Quang Phục tiếp nối sự nghiệp của Lý Bí (đã xưng đế) giành thắng lợi ở đầm Dạ Trạch và cũng xưng vương nhưng về sau bị Lý Phật Tử cướp ngôi, phải tự vẫn. Đáng lẽ Triệu Quang Phục không nên tha chết cho tên nghịch tặc tiếm ngôi là Lý Phật Tử vì Lý Phật Tử không có tài cán gì, không thể giữ được độc lập. Triệu Quang Phục tha chết cho Lý Phật Tử, lại chia đất cho Lý Phật Tử, như vậy làm phân tán lực lượng và tự nó đã gây chia rẽ nội bộ. Và thực tế đã diễn ra, Lý Phật Tử cướp ngôi rồi sau đó đầu hàng nhà Tuỳ.

Vì thế các triều đại này (đáng được gọi là triều đại của Việt Nam) chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và không tiếp tục được thành quả độc lập. Đó là lý do mà thời kỳ độc lập tự chủ chỉ có thể tính từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền. Khúc Thừa Mỹ bị thua trận, Lý Tiến nhà Nam Hán sang làm thứ sử nhưng ngay lập tức Dương Đình Nghệ đã đuổi được Lý Tiến để tiếp tục nền độc lập trên thực tế, do người Việt xây dựng bộ máy chính quyền, mặc dù danh nghĩa vẫn là tiết độ sứ. Vì vậy, cũng có thể coi họ Khúc mở đầu thời kỳ độc lập vì nó được tiếp diễn đến Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Lý Công Uẩn....
Còn bác nói
Sau công nguyên thì người đầu tiên giành được độc lập và xưng là vua không phải là Ngô Quyền mà là Phùng Hưng.
là chưa đúng vì chính Hai Bà Trưng mới là người giành được độc lập và xưng vua trong thời gian ngắn ngay sau công nguyên. Nền độc lập của Hai Bà Trưng cũng không giữ được lâu vì các lý do tôi kể trên.
Vì vậy, có thể kết luận rằng nền độc lập sau ngàn năm bắc thuộc có thể tính từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền. Khúc Thừa Dụ trên danh nghĩa vẫn là một tiết độ sứ nên mốc son độc lập vẫn thường được tính cho Ngô Quyền với chiến thắng Bạch Đằng 1 và xưng vương.
Tiến trình lịch sử của dân tộc đã chỉ ra rằng, mỗi khi đất nước bị suy yếu, chia rẽ là kẻ thù lại lấn tới xâm lược, mỗi khi người Việt đoàn kết nhất trí là lại giành được độc lập thống nhất. Điều đó cũng đúng cho đến ngày nay và cả mai sau, chỉ có đoàn kết thì người Việt Nam mới có thể lấy lại Hoàng Sa, Trường Sa.

daiviet_nguyen
05-07-2008, 06:36 PM
Các bạn viết dài quá, đọc những dòng đầu, thì cũng chỉ thấy là các bạn trả bài lại
từ trong cách sách sử. Tôi không đủ can đảm đọc hết. Sách sử của Việt Nam xuất
bản từ thời Lang Sa thuộc đến thời của Minh tôi đều có đủ. Đọc hai dòng cuối
thấy bạn rủ tôi về Việt Nam chơi. 20 năm rồi, tôi về một lần. Không đủ can đảm về
nữa. Nhưng theo dõi tình Việt Nam rất kỹ. Không biết nói sao về sự gọi lại "tiến
triển" của Việt Nam. Nhắc tiến triển thì thơ người xưa hiện về:


Kịch liên kim tử hoàng hoàng giả
Khước tự huy sang kỷ nhất ban


Không dịch cho bạn đâu. Chắc là bạn có thừa khả năng hiểu mà.

(Hai câu thơ trên là của cụ Nguyễn Xuân Ôn sanh năm 1830, mất năm 1894.

Cụ đỗ tiến sỹ khoa Tân Mùi, Tự Đức 24, 1871. Người Nghệ An, đất địa linh
nhân kiệt, cùng quê với Minh. Năm 1883 ông về quê mộ quân chống Pháp. Khi
Huế thất thủ, 1885, ông mang quân lên miền thượng du, vây Pháp ở Chợ Si, thắng
được mấy trận. Đã ngâm:


Lạc nhật huy qua chí khí cao
Tam niên bách chiến bất tằng lao!
Tự tiếu tài sơ, chí cánh hào,
Cô quân lãng chiến thụ tiền mao

Vẫy dáo trời chiều chí khí cao
Ba năm trăm trận chửa gian lao!
Cười nỗi tài sơ chí lại hào,
Thế cô đánh giặc đứng hàng đầu!


Ông mất khi bị bắt giam trong nhà lao Huế.)

Thành thật xin lỗi. Tôi không nhớ đọc trong sách nào. Chỉ ghi lại đoạn
mình thích. Thư viện ở bên này, sách Việt Nam từ cổ chí kim, có dư
ngàn quyển.

daiviet_nguyen
05-07-2008, 06:46 PM
Tương tư một cô trong khoa văn, tôi cũng theo cô đăng ký văn khoa.
Chọn môn sử Việt Nam cũng... theo cô. Vị tiến sỹ Việt Học, đã từng
tham chiến ở Việt Nam trong vai trò quan sát viên, đặc biệt hào hứng
khi giảng về Hai Bà Trưng. Từ đó tôi có ý đọc nhiều về các liệu liên quan
đến Hai Bà, đặc biệt những câu đối.

Nhưng phải nói các câu đối của Cụ Nghè là hay nhất -- dĩ nhiên đây chỉ
là thiển ý của riêng tôi.

Đọc rộng như bạn vậy, không biết bạn đã đọc được câu đối nào về Hai
Bà không? Xin chép cho tôi đọc với.

Kính.

Manh Hung
05-07-2008, 07:18 PM
.............
Chào bác Hùng, bác lại không đọc câu sau của tôi như thế này rồi

Còn trong thời kỳ Bắc thuộc đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra nhưng rồi không giữ được chính quyền như Hai Bà Trưng, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Triệu Quang Phục, Phùng Hưng. Vì vậy thời kỳ độc lập tự chủ chỉ có thể coi là từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền.
Tất cả các vị Hai Bà Trưng, Lý Bí, Triệu Quang Phục, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Bà Triệu (tôi chỉ liệt kê tên chứ chưa sắp xếp theo thứ tự thời gian) đều đã giành được chính quyền trong một khoảng thời gian ngắn, tức là đều có độc lập, và đều có xưng VƯƠNG hoặc xưng ĐẾ nhưng rồi lại mất chính quyền vì các lí do:
-Chưa kịp xây dựng một thể chế nhà nước vững mạnh để quản lý thống nhất quốc gia
-Chưa có sách lược kháng chiến lâu dài. Chẳng hạn như Lê Lợi về sau đã rút vào rừng núi tiến hành kháng chiến trường kỳ gian khổ và cuối cùng giành lại độc lập từ nhà Minh
-Chưa kịp có chiến lược phát triển kinh tế để nuôi quân đánh giặc. Không có tiềm lực kinh tế thì không thể mua sắm lương thảo vũ khí để đánh giặc được
-Chưa đoàn kết, bị chia rẽ nội bộ như các cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng, Triệu Quang Phục. 3 anh em sinh ba là Phùng Hưng, Phùng Hải, Phùng Dĩnh giành độc lập từ nhà Đường nhưng khi Phùng An là con của Phùng Hưng lên nối nghiệp lại đem quân đánh nhau với Phùng Hải làm suy yếu lực lượng, rồi sau đó Phùng An không chống nổi nhà Đường và đầu hàng. Triệu Quang Phục tiếp nối sự nghiệp của Lý Bí (đã xưng đế) giành thắng lợi ở đầm Dạ Trạch và cũng xưng vương nhưng về sau bị Lý Phật Tử cướp ngôi, phải tự vẫn. Đáng lẽ Triệu Quang Phục không nên tha chết cho tên nghịch tặc tiếm ngôi là Lý Phật Tử vì Lý Phật Tử không có tài cán gì, không thể giữ được độc lập. Triệu Quang Phục tha chết cho Lý Phật Tử, lại chia đất cho Lý Phật Tử, như vậy làm phân tán lực lượng và tự nó đã gây chia rẽ nội bộ. Và thực tế đã diễn ra, Lý Phật Tử cướp ngôi rồi sau đó đầu hàng nhà Tuỳ.

Vì thế các triều đại này (đáng được gọi là triều đại của Việt Nam) chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và không tiếp tục được thành quả độc lập. Đó là lý do mà thời kỳ độc lập tự chủ chỉ có thể tính từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền. Khúc Thừa Mỹ bị thua trận, Lý Tiến nhà Nam Hán sang làm thứ sử nhưng ngay lập tức Dương Đình Nghệ đã đuổi được Lý Tiến để tiếp tục nền độc lập trên thực tế, do người Việt xây dựng bộ máy chính quyền, mặc dù danh nghĩa vẫn là tiết độ sứ. Vì vậy, cũng có thể coi họ Khúc mở đầu thời kỳ độc lập vì nó được tiếp diễn đến Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Lý Công Uẩn....
Còn bác nói
Sau công nguyên thì người đầu tiên giành được độc lập và xưng là vua không phải là Ngô Quyền mà là Phùng Hưng.
là chưa đúng vì chính Hai Bà Trưng mới là người giành được độc lập và xưng vua trong thời gian ngắn ngay sau công nguyên. Nền độc lập của Hai Bà Trưng cũng không giữ được lâu vì các lý do tôi kể trên.
Vì vậy, có thể kết luận rằng nền độc lập sau ngàn năm bắc thuộc có thể tính từ Khúc Thừa Dụ hoặc từ Ngô Quyền. Khúc Thừa Dụ trên danh nghĩa vẫn là một tiết độ sứ nên mốc son độc lập vẫn thường được tính cho Ngô Quyền với chiến thắng Bạch Đằng 1 và xưng vương.
Tiến trình lịch sử của dân tộc đã chỉ ra rằng, mỗi khi đất nước bị suy yếu, chia rẽ là kẻ thù lại lấn tới xâm lược, mỗi khi người Việt đoàn kết nhất trí là lại giành được độc lập thống nhất. Điều đó cũng đúng cho đến ngày nay và cả mai sau, chỉ có đoàn kết thì người Việt Nam mới có thể lấy lại Hoàng Sa, Trường Sa.

Xin tiếp tục lạc đề chút:

Bác Sanleo có vẻ hơi mất bình tĩnh hay sao ý nên không hiểu ý tôi.

Tôi đang nói về việc xưng Vương và khởi nghĩa thành công cơ mà. Hai bà Trưng tuy có xưng vương nhưng chưa khởi nghĩa thành công, khi nhà Hán đem quân phản công đã không thắng được và hy sinh anh dũng giữa mặt trận.

Còn Phùng Hưng thì khác, khởi nghĩa thành công, thiết lập bộ máy cai trị rồi làm vua cho đến khi chết vì già cơ mà. Do chính sách hủy diệt văn hóa lịch sử của Tàu nên tất nhiên tư liệu về thời kì gần ba mươi năm độc lập này còn rất ít . Tuy nhiên phải hiểu rằng Phùng Hưng đã thiết lập một bộ máy cai trị mới, xóa bỏ chính sách hà khắc mà quân Tàu thiết lập.

Bác nói chuyện mâu thuẫn sau khi Phùng Hưng mất là chuyện mâu thuẫn trong nội bộ nghĩa quân là một hành vi khó hiểu. Lúc này chính quyền đã được thiết lập, giữa ta và Tàu cũng không có đánh nhau, sao lại chen cụm từ "nghĩa quân" vào đây là sao ? Nghe cứ như thể Phùng An và Phùng Hãi vẫn đang chỉ huy quân lính ở trong rừng vậy.

Bác nhắc đến Lí Bí, Triệu Quang Phục, rồi chuyện HS-TS thời nay để làm gì, không hiểu bạn cứ đi lạc đề để làm gì .

So với quãng thời gian họ Trần, họ Lê nắm quyền thì khoảng thời gian họ Phùng nắm quyền tất nhiên là ít, song vẫn còn dài hơn nhiều quãng thời gian họ Ngô, họ Hồ, Quang Trung và Quang Toản ( con Quang Trung-nếu tôi nhớ không nhầm) nắm quyền đó. Không nên vì quãng thời gian triều đình họ Phùng nắm quyền không được lâu mà bảo rằng đây không phải là một triều đình, đất nước trong thời kì này không được độc lập tự chủ .

Bạn cần trưng ra được tư liệu nào nói rằng Phùng Hưng đã từng triều cống nhà Đường hoặc xin được sắc phong ( như các triều đình trong thời độc lập tự chủ vẫn làm ) trước khi bảo rằng thời kì này đất nước không độc lập, tự chủ.

Có thể trong một số sách lịch sử vẫn nói rằng từ 938 về sau mới là thời kì đl tự chủ nhưng đó là cách phân loại mang tính khái quát khi phân chia lịch sử đất nước thành các giai đoạn. Có những câu bình luận khi phân loại giai đoạn lịch sử dưới góc nhìn hàng ngàn năm thì có thể tạm chấp nhận là đúng. Nhưng khi áp dụng vào một giai đoạn lịch sử cụ thể ( nhỏ hơn trăm năm) thì cần phải xem xét lại.

sanleo
05-07-2008, 07:29 PM
Đọc rộng như bạn vậy, không biết bạn đã đọc được câu đối nào về Hai Bà không? Xin chép cho tôi đọc với.
Kính.
Tôi không dám nhận là người đọc rộng, vì tài liệu, tri thức là vô cùng mà khả năng thu nhận của mỗi cá nhân lại hữu hạn. Việc tôi hay viết dài dòng (chắc bác đã đọc các bài viết khác của tôi) là do cách trình bày của tôi thôi chứ không phải muốn khoe khoang kiến thức gì cả. Tôi muốn trình bày chính xác những suy nghĩ của mình và nêu những dẫn chứng mà theo tôi là phù hợp với suy nghĩ của tôi. Nếu bác cảm thấy dài dòng thì cũng có lẽ là do mỗi người có một cách đọc, cách hiểu và cách thể hiện khác nhau. Tôi chỉ muốn trao đổi, thảo luận cởi mở với tất cả các thành viên, trên quan điểm có tính xây dựng, để xem những gì mình đã biết, chưa biết hoặc những điều gì mình còn hiểu sai. Nếu bác thấy diễn đàn này bổ ích với công cuộc đòi lại chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa cho dân tộc Việt Nam, và bác có hàng ngàn cuốn sách thì bác có thể post lên chứ. Mọi quan điểm có tính xây dựng đều được hoan nghênh, và tôi cho rằng những tài liệu có giá trị cho việc bảo vệ chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa cho đất nước Việt Nam đều nên được phổ biến rộng rãi cho tất cả những ai có tấm lòng với Hoàng Sa, Trường Sa của tổ quốc Việt Nam.

Còn về câu đối, tôi xin thú thực rằng tôi không hề biết một chữ tiếng Hán nào, do đó tôi không thể hiểu được các câu đối bằng tiếng Hán. Nếu bác có tâm huyết với lĩnh vực này thì hãy post lên các tài liệu thơ văn, câu đối vì nó sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về lịch sử dân tộc.

Bác đã nói 20 năm mới về Việt Nam một lần, thì tôi đoán bác là người thuộc thế hệ ra đi sau sự kiện 1975 chứ không phải thuộc thế hệ 8x như tôi đã nhầm ban đầu. Giữa các thế hệ khác nhau, sống trong những điều kiện khác nhau, tất sẽ có suy nghĩ tâm tư khác nhau. Chiến tranh đã lùi xa 33 năm, tôi thấy mình thật hạnh phúc vì không phải sống trong chiến tranh, trong sự chia cắt đất nước. Chiến tranh là nỗi đau chung của cả dân tộc, đã làm chậm bước đi của dân tộc nhiều năm. Không có ngoại xâm, không có chiến tranh, không có chia cắt đất nước thì có lẽ dân tộc này đã khác đi nhiều rồi. Đất nước Việt Nam độc lập thống nhất, sạch bóng quân xâm lược như hôm nay là điều mà mọi người Việt Nam cần phải trân trọng. Kẻ thù Trung Quốc thì chưa bao giờ từ bỏ ý định cướp nước ta suốt hơn 2000 năm nay, chắc bác cũng biết về ý tưởng của chúng nó xây dựng các đảo nhân tạo ở để khống chế triệt để Hoàng Sa, Trường Sa chứ? Người Việt Nam chỉ có cách duy nhất là đoàn kết vì Hoàng Sa, Trường Sa, dần lấy lại mảnh đất của tổ quốc Việt Nam, và vì sự sống còn của dân tộc Việt Nam.

Trên đây là những lời của riêng cá nhân tôi, sanleo, xuất phát từ những suy nghĩ của riêng tôi, cũng hơi dài dòng một chút. Nếu như bác đã bắt gặp ở đâu đó thì có nghĩa là có nhiều người khác cũng có quan điểm tương tự như tôi. Tôi rất sẵn lòng được trao đổi quan điểm và tiếp thu các ý kiến xây dựng.

Chào bác.

daiviet_nguyen
05-07-2008, 08:04 PM
Tôi xin ghi nhận tâm huyết của bạn. Và tôi không đến nỗi già nua như bạn nghĩ đâu!

Năm 1975, tôi cũng chẳng biết gì. Sau này lớn lên, bị chính phủ cộng sản Việt Nam
cấm không cho vào đại học. Thì buồn chút ít, nên không thích cộng sản nữa.

Sách của thư viện. Đâu làm sao đưa lên được bạn? Chỉ sưu tập được những bản
điện tử ít ỏi mà thôi.

Nếu bạn thích, bạn có thể theo dõi trang này http://www.talawas.org. Đề tài
khá phong phú. Trước đây có cả Hoàng Sa Trường Sa.

sanleo
05-07-2008, 08:28 PM
Xin tiếp tục lạc đề chút:
Bác Sanleo có vẻ hơi mất bình tĩnh hay sao ý nên không hiểu ý tôi.
Tôi đang nói về việc xưng Vương và khởi nghĩa thành công cơ mà. Hai bà Trưng tuy có xưng vương nhưng chưa khởi nghĩa thành công, khi nhà Hán đem quân phản công đã không thắng được và hy sinh anh dũng giữa mặt trận.
Trao đổi cởi mở thẳng thắn thôi mà, tôi đâu có phê phán quan điểm của bác đâu mà bác cho là mất bình tĩnhhttp://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_e_smile.gif. Có thể bác chưa hiểu rõ ý của tôi: Thời điểm bắt đầu kỷ nguyên độc lập, tự chủ thoát khỏi ách thống trị phương Bắc được tính khi mà người Việt Nam đã giành chính quyền và tiếp tục giữ được nó (QUAN ĐIỂM CỦA SANLEO). Vì vậy tôi cho rằng có thể coi là từ Khúc Thừa Dụ (905) hoặc từ Ngô Quyền (938) vì nó được tiếp diễn đến các triều đại sau do người Việt Nam làm chủ.
Tôi đâu có phủ nhận Phùng Hưng? Việc Phùng Hưng và con là Phùng An nắm được chính quyền trong hơn 20 năm được sử sách trang trọng ghi lại, đó là những năm tháng độc lập của người Việt Nam mà không ai có thể phủ nhận được. Nhưng rồi sau đó, lại bị nhà Đường thôn tính như bác biết nên Phùng Hưng chưa được coi là mở đầu kỷ nguyên độc lập tự chủ (THEO QUAN ĐIỂM CỦA SANLEO)


Bác nói chuyện mâu thuẫn sau khi Phùng Hưng mất là chuyện mâu thuẫn trong nội bộ nghĩa quân là một hành vi khó hiểu. Lúc này chính quyền đã được thiết lập, giữa ta và Tàu cũng không có đánh nhau, sao lại chen cụm từ "nghĩa quân" vào đây là sao ? Nghe cứ như thể Phùng An và Phùng Hãi vẫn đang chỉ huy quân lính ở trong rừng vậy.
Sao bác lại cho phân tích các nguyên nhân dẫn đến việc không giữ vững và tiếp diễn chính quyền do người Việt Nam làm chủ là hành vi khó hiểu. Bác xem đọc lại xem tôi có chèn từ "nghĩa quân" không nhỉ?http://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_e_smile.gif Tôi có nói Phùng An và Phùng Hải (không phải Phùng Hãi) chỉ huy quân lính trong rừng không nhỉ?
Ý của tôi là do những nguyên nhân trên mà Phùng Hưng giành được chính quyền cho người Việt, nhưng rồi Phùng An lại để mất chính quyền, và nước ta lại mất độc lập. Tôi còn sót một nguyên nhân là thời thế bấy giờ chưa thuận lợi, tức là nhà Đường vẫn còn đủ sức thôn tính. Phùng Hưng, Phùng An đã bắt tay vào xây dựng chính quyền độc lập, đã cai quản đất nước trong hơn 20 năm là điều rất rõ ràng.


Bác nhắc đến Lí Bí, Triệu Quang Phục, rồi chuyện HS-TS thời nay để làm gì, không hiểu bạn cứ đi lạc đề để làm gì.
Tôi nói đến các vị đó để minh họa cho ý rằng trong ngàn năm bắc thuộc có nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra, Lý Bí, Triệu Quang Phục đã từng đánh đuổi quân xâm lược, giành chính quyền (chính quyền độc lập của người Việt Nam) và xưng vương xưng đế trong một khoảng thời gian chứ không phải Phùng Hưng là người đầu tiên giành độc lập và xưng vua sau công nguyên. Bạn cứ trao đổi thoải mái với tôi đi. Còn tôi nói về Hoàng Sa và Trường Sa ở phần kết của bài viết là tiếp diễn ý về tính đoàn kết của dân tộc. Hơi spam một tý phải khônghttp://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_mrgreen.gif? Nhưng nó cũng đâu có làm loãng đi các suy luận trước?


So với quãng thời gian họ Trần, họ Lê nắm quyền thì khỏng thời gian họ Phùng nắm quyền tất nhiên là ít, song vẫn còn dài hơn nhiều quãng thời gian họ Hồ, Quang Trung và Quang Toản ( con Quang Trung-nếu tôi nhớ không nhầm) nắm quyền đó. Không nên vì quãng thời gian triều đình họ Phùng nắm quyền không được lâu mà bảo rằng đây không phải là một triều đình, đất nước trong thời kì này không được độc lập tự chủ .
Họ Hồ cướp ngôi họ Trần trong thời gian ngắn ngủi, thời kỳ này vẫn còn thuộc kỷ nguyên độc lập tính từ Ngô Quyền, và tạm kết thúc khi nhà Minh xâm lược.
Quang Trung tiếp tục thời kỳ độc lập sau khi xóa bỏ được chia cắt sông Gianh giữa Nam Hà, Bắc Hà. Nhà Thanh sang xâm lược nhưng lập tức bị đánh tan, có nghĩa là nền độc lập vẫn còn giữ vững. Triều đại Quang Trung ngắn ngủi được kế tiếp bằng Nguyễn Ánh Gia Long (chính quyền của người Việt) vẫn thuộc thời kỳ độc lập. Tôi không hề nói rằng thời kỳ Phùng Hưng không có độc lập. Có lẽ cách hiểu của tôi và bác chỉ khác nhau ở thời điểm được tính là kỷ nguyên độc lập tự chủ thôi, tôi không hề có quan điểm khác với bác về triều đình của Bố Cái Đại Vương. Thời điểm bắt đầu kỷ nguyên độc lập, tự chủ thoát khỏi ách thống trị phương Bắc được tính khi mà người Việt Nam đã bắt đầu giành chính quyền và tiếp tục giữ vững được nó (sanleo).


Nếu bạn kiếm được tư liệu nào nói rằng Phùng Hưng đã từng triều cống nhà Đường hoặc xin được sắc phong ( như các triều đình trong thời độc lập tự chủ vẫn làm ) thì tôi sẽ nể bạn hơn. Tôi chỉ tranh luận về thời điểm bắt đầu kỷ nguyên độc lập tự chủ như đã nói ở trên thôi. Tôi nói một số chỗ hơi dài dòng (có làm phiền bác khônghttp://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_mrgreen.gif?) chỉ là để minh họa ý kiến của tôi. Tôi hoàn toàn không có ý chỉ trích cá nhân gì bác, hãy thoải mái đi


Có thể trong một số sách lịch sử vẫn nói rằng từ 938 về sau mới là thời kì đl tự chủ nhưng đó là cách phân loại mang tính khái quát khi phân chia lịch sử đất nước thành các giai đoạn. Có những câu bình luận khi phân loại giai đoạn lịch sử dưới góc nhìn hàng ngàn năm thì có thể tạm chấp nhận là đúng. Nhưng khi áp dụng vào một giai đoạn lịch sử cụ thể ( nhỏ hơn trăm năm) thì cần phải xem xét lại..
Tôi cũng có quan điểm này. Những ý kiến trên của tôi chỉ liên quan đến thời điểm được tính là mở đầu kỷ nguyên độc lập tự chủ sau ngàn năm bắc thuộc. Tôi chưa hề chia ra làm các thời kỳ Bắc thuộc lần 1, lần 2 gì cả. Việc chia nhỏ sẽ được tính bằng những triều đại ở giữa như Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, TRiệu Việt Vương, Phùng Hưng... Dù có chia nhỏ hay không chia nhỏ thì các vị Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, TRiệu Việt Vương, Phùng Hưng cũng đều đã xây dựng chính quyền độc lập cho người Việt Nam trong một khoảng thời gian.
Và kết luận lại, thời kỳ bắt đầu kỷ nguyên độc lập tự chủ có thể coi từ Họ Khúc được tiếp diễn bởi Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền... hoặc xa hơn chút là từ Ngô Quyền. Phùng An để mất chính quyền, bị nhà Đường đô hộ trở lại nên thời điểm Bố Cái Đại Vương làm vua chưa được coi là mở ra kỷ nguyên độc lập. Còn triều đại của Phùng Hưng, Phùng An như những điều bác nói với hơn 20 năm (chính xác là 27 năm như bác đã nói) người Việt tự điều hành đất nước của mình độc lập với phương Bắc không có gì phải bàn cãi.
Ai có ý kiến gì, biết điều gì, và điều gì còn chưa biết đều trao đổi thẳng thắn mà. Chắc bác Hùng cũng không có vấn đề gì mà phải bất bình với tôi, đúng khônghttp://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_e_wink.gif?. Chỉ là trao đổi quan điểm thẳng thắn trên những điều chưa hiểu rõ ý kiến của nhau. Thoải mái đi bác




Tôi đang nói về việc xưng Vương và khởi nghĩa thành công cơ mà. Hai bà Trưng tuy có xưng vương nhưng chưa khởi nghĩa thành công, khi nhà Hán đem quân phản công đã không thắng được và hy sinh anh dũng giữa mặt trận.
Tôi xin lỗi vì bỏ sót ý này của bác Hùng. Theo như http://vi.wikipedia.org/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng thì Hai Bà Trưng đã được nhân dân Nam Hải, Cửu Chân, Giao Chỉ, Hợp Phố ủng hộ và giành được 65 thành trì vào năm 40, và lên ngôi vương vào năm này. Hai Bà đã kiểm soát được chính quyền cho đến khi không địch nổi Mã Viện vào năm 43.
Như vậy, Hai Bà Trưng đã giành được chính quyền độc lập của người Việt, đã xưng vương và tồn tại được 3 năm. Mặc dù thời gian chỉ có 3 năm so với 27 năm của họ Phùng nhưng cũng đáng được coi là cuộc khởi nghĩa đã giành được độc lập và xưng vương đầu tiên sau công nguyên.
Hai triều đại này chỉ tồn tại ngắn ngủi rồi lại rơi vào vòng đô hộ phương Bắc, nhưng có lẽ cũng để lại kinh nghiệm cho thế hệ sau: Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền giành được độc lập hoàn toàn, và bắt đầu kỷ nguyên độc lập tự chủ có thể coi từ Khúc Thừa Dụ, hay từ Ngô Quyền như tôi đã nói.http://www.hoangsa.org/diendan/images/smilies/icon_e_smile.gif

Manh Hung
05-07-2008, 11:59 PM
Thôi, chả tranh luận với Sanleo nữa. 1 là vì bác không chịu hiểu đúng những điều tôi nói, 2 là cứ tranh luận tiếp thì nhất định sẽ đi đến chỗ cãi nhau nặng lời, mà tôi thì không muốn điều đó xảy ra vào lúc này.

daiviet_nguyen
13-07-2008, 07:17 PM
Các cụ dạy tam sao mất gốc. Quả thật khôngΣsai. Đọc cụ Đỗ Thúc Vịnh
hơn 10 năm trước. Câu đối có chép lại. Nhưng những chi tiếc khác chỉ
chép theo trí nhớ nên có sai. Đến thư việnΣtìm lại sách. Xin được đính
chính.
1.

Tác phẩm của cụ Đỗ Thúc Vịnh là:

Hoàng Hôn Tùy Bút, Nhà Xuất Bản Đỗ Đỗ,ΣCosta Mesa, California,
Hoa Kỳ, 1991.

2.

Đền Hai Bà, nơi có các câu đối trên ở Huế, không phải ở Bắc như tôi đã
chép sai trong lần dăng đầu tiên. Trang 35, cụ viết:

Ông nội tôi có một dinh cư ở phố Huế, đến đền Hai Bà chẳng bao xa.
Thuở sinh thời, ông tôi, và do đó cả đại gia đình, thường lui tới lễ
bái. Vào khoảng năm 1909, đền Hai Bà được trùng tu, nên người có cung
hiến câu đối nói trên, thân viết chữ cho thợ tô đắp trên hai trụ
trước tiền đường.

Mở đầu bài viết, trang 33, cụ chép:




Trong một bức thư gởi từ Hà Nội sang Hoa Kỳ, có cho biết về đôi câu
đối đắp trên hai trụ trước đền thờ Bà Trưng ở làng Đồng Nhân như sau:

"... Do lâu ngày, các câu đối đắp chữ nổi không được giữ gìn tu sửa,
mất hết cả dòng lạc khoản, song theo cứΣliệu, các nhà sử học nghiên
cứu về di tích lịch sử Việt Nam đều khẳng định là của cụ nghè Đỗ Văn
Tâm làm vào khoảng năm Kỷ Dậu (1909) đểΣcung tiến đền Hai Bà nhân
dịp trùng tu lại đền thờ tại làng Đồng Nhân..."

(Văn Nghệ Hà Nội khảo biên, tháng 10, 1986)


3.

Trang 41, phụ chú số 2, cụ chép:



Gia Xuyên là ghép chữ tên làng Đại Gia và huyện Phú Xuyên, thuở đó làng
Đại Gia thuộc huyện Phú Xuyên. Qua nhiều năm thay đổi về tổ chức hành chánh,
có thời thuộc huyện Thượng Phúc. Năm 1978 lại hợp nhất ba xã Đại Gia, Thụy
Phú, Cát Bi thành một xã Thụy Phú; và hợp nhất huyện Phú Xuyên - phủ Thường
Tín thành huyện Phú Xuyên (bỏ phủ); hợp nhất 3 tỉnh Hà Đông, Sơn Tây, Hòa
Bình gọi là Hà Sơn Bình.

Ngôi mộ cụ Đỗ Văn Tâm xây bằng đá xanh, vàΣnhà bia ghi công đức của cụ trước
nhà văn chỉ làng Đại Gia, đã được xếp loạiΣdi tích lịch sử.


4.
Trang 43, cụ bình thêm về câu đối.


Đọc về đầu câu đối:

"Tiếp Lạc khai Đinh, quan miện xưng vương tam tải sử;..."
(Tiếp dòng Lạc, mở nhà Đinh, áo mũ xưng vua, ba năm sử đẹp;...)

Nhớ lại trong đoạn đầu bài Bình Ngô Đại Cáo (do Nguyễn Trãi soạn)
khi Bình Định Vương Lê Lợi dẹp xong giặc Minh, bá cáo cho thiên
hạ biết:

"... Duy ngã Đại Việt chi quốc, thực vi văn hiến chi bang. Sơn
xuyên chi phong vực ký thù, Nam Bắc chiΣphong diệc dị... Từ
Triệu Đinh Lý Trần chi triệu tạo ngã quốc, dư Hán Đường Tống
Nguyên nhi các đế nhất phương..."

(Như nước Việt ta từ trước, vốn xưng vănΣhiến đã lâu.
Sơn hà cương vực đã chia, phong tục BắcΣNam cũng khác.
... Từ Đinh, Lê, Lý, Trần, gây nền độc lập; cùng Hán,
Đường, Tống, Nguyên, hùng cứ một phương..)

Bản dịch trong Việt Nam Sử Lược -- Trần Trọng Kim.
Chợt thắc mắc: Như vậy là bỏ quên nhà Ngô (Ngô Vương Quyền)
hay sao?

Nghĩ lại, không lẽ lại sơ khoáng, nhất là tầm quan trọng của bản
văn Bình Ngô Đại Cáo, và sự cẩn trọng tất có khi soạn thảo câu
đối để cung tiến đền thờ Hai Bà. Tất phải có lý do.

Thiển nghĩ, vào thời kỳ tân học sau này, quan niệm khi xét định
sự việc thì hoàn toàn dưa trên các dữ kiện, với thái độ khách
quan. Như sử gia Trần Trọng Kim, trong bộ Việt Nam Sử Lược, xem
nhà Ngô (939-965) là mở đầu cho Tự Chủ Thời Đại. Nhưng quan niệm
của người xưa (cựu học) có lẽ dựa trên các tư tưởng khác, không
nặng về lý luận khoa học. Tiền Ngô Vương (Quyền) tuy thành công
đánh đuổi quân Nam Hán, song mất quá sớm, chưa kịp tổ chức chính
trị, tiếp theo là thời kỳ đại loạn Hậu Ngô Vương và Thập Nhị Sứ
Quân. Rất có thể nước ta lại bị Băc thuộc lần nữa nếu Đinh Tiên
Hoàng Đế không mau thống nhất đất nước. Như vậy xem nhà Đinh mới
thật sự mở đầu cho các triều đại kế tiếp, vì nhà Đinh đã đặt nền
móng vững chắc cho nước nhà: dặt quốc hiệu (Đại Cồ Việt), đặt kinh
đô (Hoa Lư) và xây cất cung điện, chế triều nghi, đặt hình luật, tổ
chức quân đội (đạo, quân, lữ, tốt, ngũ) v.v. Có lẽ quan niệm của
người trước (cựu học) xem nhà Ngô (Ngô Vương Quyền) cũng như nhà
Tiền Lý (Lý Nam Đế), Triệu Việt Vương. Riêng Trưng Vương được đặt
vào vị trí đặc biệt, dù nhà Trưng chỉ có 3 năm, vì là người đầu
tiên đứng lên giành lại quyền tự chủ, và làm gương sáng, mở đường
cho người sau.

Sau nữa, thuở trước tổ tiên chúng ta luôn luôn có một ấn tượng
xấu xa về các thời kỳ bị người Tàu cai trị, thường khinh mạn
gọi là Ngô, không rõ có phải vì đời nhà Ngô (Tam Quốc) bọn
quan Tàu quá ư tàn ác chăng? Nên có thành ngữ: "thằng ngô,
con đĩ", hoặc bài thơ của cống Quỳnh:

Đồn rằng Phố Hiến vui hơn kinh kỳ,
Quỳnh ra ba ngày chẳng thấy quái gì:
Ngôn lớn Ngô con răng trắng nhởn,
Đĩ già, đĩ trẻ... thâm sì.

Bài bá cáo thiên hạ của Bình Định Vương cũng được gọi là
Bình Ngô Đại Cáo, tuy là dẹp giặc nhà Minh.

Do đó mà câu đối cung tiến đền Hai Bà không nhắc đến nhà Tiền
Ngô chăng?



*
* *
Hơn 10 năm sau đọc lại những dòng này của cụ, tôi có ý nghĩ,
phân tích đoạn trên của cụ có vẽ hợp lý. Phân tích đoạn dưới
về danh từ Ngô của cụ, chắc phải xét lại.

Bách Việt 18
07-10-2011, 04:38 PM
Tiếp Lạc khai Đinh, quan miện xưng vương tam tải sử;

Khu Tô kháng Mã, sơn hà hoàn ngã vạn niên phương

Câu hỏi tại sao lại là "tiếp Lạc khai Đinh" quả là thú vị. Tôi nghĩ mọi người hơi chủ quan khi nghĩ rằng "Khai Đinh" đây là mở triều Đinh của Đinh Tiên Hoàng, dẫn đến tranh luận triều đại nào tiếp theo triều đại của Trưng Vương.

Nếu đọc kỹ vào câu đối thì không phải như vậy:

Thứ nhất, phần "tiếp Lạc khai Đinh" đối với "khu Tô kháng Mã". Bao vây Tô Định và chống Mã Viện, cả hai chiến công này là nối tiếp nhau, cùng một thời. Như vậy vế đầu đối lại không thể dùng 2 ý "tiếp nối Lạc Hùng" với "khai mở triều Đinh" của Đinh Tiên Hoàng, là 2 sự kiện cách nhau cả ngàn năm được. "Khai Đinh" đây là khai triều đại ngay sau khi đã "tiếp Lạc".

Thứ hai, vế đầu đã chỉ rõ, sau khi "tiếp Lạc khai Đinh" thì Hai Bà đã xưng vương trong 3 năm. Nói cách khác, Trưng Vương đã mở triều đại có tên là... Đinh trong 3 năm! Đinh là tên triều đại chưa hề được nhắc đến trong sử sách về Trưng Vương.

Cái tên Đinh của Trưng Vương có nghĩa là gì? Theo tôi từ "Lạc" trong câu trên không chỉ một triều đại cụ thể nào mà là chỉ một thời đại của dân Lạc Việt. Nếu không thì đã phải là tiếp Triệu (Triệu Đà) hay tiếp Thục (An Dương Vương) rồi. Lạc tức Lạc Việt xưa.

Như vậy chữ Đinh cũng không phải chỉ tên một triều đại, mà là một từ chỉ ... phương hướng. Đinh, hay Tĩnh là tính chất của phương Tây. Vì Hai Bà Trưng khởi nghĩa từ "Châu Phong", là vùng đất Tây Thổ, nên có thể người xưa cho rằng triều đại của Trưng Vương có tên là Đinh (Tây):

Ngàn tây nổi áng phong trần.
Ầm ầm binh mã xuống gần Long Biên


Trong lịch sử đã có vài lần nước ta được gọi là Đinh/Tĩnh. Dưới thời nhà Lương, Khúc Thừa Dụ được làm Tĩnh Hải tiết độ sứ, tức là Tiết độ sứ vùng phía Tây của biển Đông. Phần phía Đông được gọi là Thanh Hải, chính là Quảng Đông - Quảng Tây, đất của Lưu Ẩn, Lưu Cung, người đã đánh Khúc Thừa Mỹ, thống nhất Tĩnh Hải và Thanh Hải lập nên nước ... Đại Việt.

Tiếp theo là Đinh Tiên Hoàng, hiểu theo từ ngữ tức là vị hoàng đế đầu tiên của phần đất Đinh (Tĩnh Hải - Giao Chỉ), vì khi đó phần Thanh Hải (Lưỡng Quảng) đã bị rơi vào tay nhà Tống. Ngay khi lập quốc Đinh Tiên Hoàng đã sai con đi sứ sang Tống. Nhà Tống phong cho Đinh Liễn làm Tĩnh hải quân tiết độ sứ An Nam đô hộ. Điều này cho thấy Tĩnh Hải hay Đinh vào thời gian này là chỉ phần Giao Chỉ.

Cuối cùng xin dịch lại câu đối:
Tiếp Lạc, khai Đinh, quan miện xưng vương tam tải sử
Khu Tô, kháng Mã, sơn hà hoàn ngã vạn niên phương
Dịch là:
Tiếp Lạc Hồng mở Đinh Tây, vương miện xưng vua ba năm ghi sử sách
Vây Tô Định chống Mã Viện, núi sông thu lại vạn năm truyền thanh danh.