PDA

View Full Version : Mỹ - Nga ván bài mới



duyetmt
01-03-2009, 12:06 PM
Nguồn: http://www.toquoc.gov.vn/Thongtin/Ho-So-Quoc-Te/My-Nga-Van-Bai-Moi.html

(Toquoc) – Nga - Mỹ cân nhắc cải thiện quan hệ. Các nước Trung Á tìm cách cải thiện tư thế của họ trong ván bài khu vực.
RIA Novosti, Kommersant (Nga) và The Washington Times mới đây đăng một số phân tích đánh giá tình hình nước Nga và quan hệ Mỹ - Nga.
Cơ quan tình báo Mỹ đánh giá tình hình Nga
Theo RIA, Giám đốc cơ quan tình báo Mỹ Dennis Blair trong điều trần trước Thượng nghị viện Mỹ ngày 12/2 thừa nhận Nga đang củng cố vị thế của mình và cho rằng các hoạt động của Mỹ tại Iraq và Afghanistan cũng như chủ nghĩa chống Mỹ đã tạo cơ hội cho nước Nga xây dựng các cấu trúc có tính thay thế trật tự chính trị và kinh tế quốc tế do Mỹ lãnh đạo. D. Blair nhấn mạnh mối thách thức hiện nay của Nga đối với quyền lợi của Mỹ xuất phát từ nhận thức của Nga về sức mạnh của mình, rằng Nga đang tích cực củng cố quan hệ tương tác với các cường quốc trong khu vực như Trung Quốc, Iran và Venezuela để tăng cường năng lực gây ảnh hưởng lên các sự kiện quốc tế. Người đứng đầu cơ quan tình báo Mỹ nhắc lại, bất chấp những khó khăn hiện có, kể cả việc giảm dài hạn số lượng và chất lượng binh lính cũng như những rắc rối trong việc thoả mãn nhu cầu hiện đại hóa vũ khí, lực lượng vũ trang Nga vẫn đánh bại Gruzia vào tháng 8 năm ngoái.

http://www.toquoc.gov.vn/Portals/16/Attachments/3591___news__TT_kyz.jpg
Ngày 4/2/2009, Tổng thống Kyrgyzstan Bakiev (phải), thăm Nga, tuyên bố chấm dứt căn cứ quân sự của Mỹ ở Manas, có thể để tung hỏa mù
Người đứng đầu ngành tình báo Mỹ cho rằng trong 10 năm qua nhờ giá dầu cao, Nga đã củng cố được vị thế. Tăng trưởng kinh tế đã làm cho Chính phủ rất được lòng dân, song giờ đây tình hình đã bắt đầu thay đổi. Hình ảnh khế ước xã hội, phồn vinh kinh tế, hình ảnh về một nước Nga hùng mạnh đổi lấy những hạn chế về tự do cá nhân nay đang bị suy sụp do cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và dầu giảm giá.
Quan hệ Nga - Mỹ
Để chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh D. Medvedev và B. Obama dự kiến vào tháng 4/2009 tại hội nghị G20 ở London, ngay sau chuyến thăm Moscow của trợ lý Ngoại trưởng Patrick Moon để thảo luận với quan chức Nga về vấn đề sử dụng lãnh thổ Nga cho việc tiếp vận quân nhu tới Afghanistan, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, William Burns và Cục trưởng Cục Nga của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, Michael McFaul đã đến Moscow.
Thông báo của Bộ Ngoại giao Nga về cuộc gặp giữa Thứ trưởng W. Burns với Ngoại trưởng Nga S. Lavrov cho biết hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của nỗ lực hợp tác thực tiễn song phương, cũng như sự phối hợp Nga - Mỹ trong việc giải quyết một loạt các vấn đề quốc tế cấp bách. Trong khuôn khổ cuộc gặp, hai bên đã thảo luận triển vọng phát triển quan hệ Nga - Mỹ và dàn xếp đối thoại chính trị với chính quyền mới của Mỹ.
Trả lời phỏng vấn của Interfax sau cuộc gặp, W. Burns cho biết, Mỹ sẵn sàng hợp tác với Nga về vấn đề hệ thống phòng thủ tên lửa tại châu Âu: “Chúng tôi muốn tư vấn với Nga, cũng như với các đối tác NATO để tìm kiếm khả năng có được cách tiếp cận chung về hệ thống phòng thủ tên lửa được coi là bảo vệ tất cả chúng ta”.
Giai đoạn chuẩn bị cho cuộc gặp sẽ được hoàn thiện khi Ngoại trưởng Mỹ H. Clinton gặp Ngoại trưởng Nga S. Lavrov vào ngày 6/3 sắp tới tại Geneva.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga A. Santanov thăm Washington. Phát biểu tổng kết cuộc họp với Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ W. Burns và đại diện đặc biệt của Tổng thống Mỹ về Trung Đông, cựu nghị sĩ G. Mitchell, A. Santanov thông báo Mỹ coi việc giải quyết vấn đề Trung Đông là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của mình và trên cơ sở hợp tác sẽ phối hợp chặt chẽ với Nga, với các thành viên khác trong nhóm “bộ tứ”, các nhân vật nổi tiếng khác trên trường quốc tế và trực tiếp với các bên liên quan trong cuộc xung đột Israel - Arập. Nhà ngoại giao Nga đánh giá đây là một “tín hiệu tốt”.
Theo ông Santanov, Nga và chính quyền mới của Mỹ đã thỏa thuận liên hệ chặt chẽ ở các cấp; Nga trông chờ vào sự phối hợp hiệu quả với các đối tác khác của nhóm “bộ tứ”, trong đó có vấn đề tổ chức hội nghị về Trung Đông tại Moscow vào nửa đầu năm 2009 ở cấp Bộ trưởng hoặc “không thấp hơn thế”.
Giành giật Trung Á
Tại Trung Á, các chuyên gia cho rằng hiện Mỹ đang khai thác những khác biệt lợi ích trong quan hệ Nga với các nước ở ngoại Kavkaz để mở rộng sự có mặt quân sự của mình, thực hiện quyết tâm của Tổng thống Mỹ Obama giải quyết dứt điểm cuộc chiến chống khủng bố ở Afghanistan. Vì những người lãnh đạo ba nước Trung Á Kyrgyzstan, Tadjikistan và Uzbekistan sẽ đồng ý với đề nghị của nước nào đáp ứng cao nhất lợi ích của họ. Tổng thống Kyrgyzstan đã trì hoãn quyết định chấm dứt căn cứ quân sự Mỹ, tăng thêm sức ép với Mỹ, để thăm dò thái độ của Mỹ. Tổng thống Tadjikistan vì bực bội với Nga về vấn đề nguồn nước Trung Á, tỏ ý muốn cho Mỹ thuê lãnh thổ để tăng vận chuyển hàng liên quân NATO ở Afghanistan. Còn theo logic của Tổng thống Karimov, Uzbekistan vẫn có thể ra khỏi Tổ chức An ninh tập thể (ODKB) sau khi đã rút khỏi Tổ chức Cộng đồng kinh tế Á - Âu cuối năm 2008.

http://www.toquoc.gov.vn/Portals/16/Attachments/3591___news__map.JPG
Trung Á có vị trí địa-chiến lược quan trọng trong ván bài nước lớn hiện nay
Quá trình đi đến quyết định của Tổng thống Bakiev đóng cửa căn cứ quân sự Mỹ ở Manas diễn ra từ khi ông lên nắm quyền năm 2005. Lúc đó, được sự đồng ý của Kyrgyzstan, Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SOC) đã yêu cầu Mỹ đưa ra lịch rút quân, nhưng Mỹ đã làm ngơ. Trong chuyến thăm Kyrgyzstan của Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Rumsfeld, Mỹ đã nâng khoản tiền chi cho Kyrgyzstan lên 150 triệu USD/năm để duy trì căn cứ quân sự, bao gồm cả tiền thuê căn cứ, dịch vụ viện trợ v.v.., đã thuyết phục được ban lãnh đạo Kyrgyzstan không thực hiện sáng kiến của SOC. Ngay sau đó, Nga khẳng định sẽ viện trợ 2 tỷ USD cho Kyrgyzstan như Nga đã hứa trước đây. Báo chí đưa tin Tổng thống Bakiev sẽ thăm Nga tháng 1/2009 và sẽ tuyên bố chấm dứt căn cứ quân sự Mỹ ở Manas.
Về phía mình, Washington đang chơi chiến thuật tung hỏa mù, đánh lạc hướng dư luận, thâm tâm muốn giữ bằng được căn cứ quân sự ở Manas, nhưng bề ngoài làm ra vẻ tìm phương án thay thế, tìm cớ tiếp cận với những người lãnh đạo Tadjikistan và Uzbekistan để mở thêm căn cứ ở hai nước này.
Mỹ cho rằng có thể duy trì căn cứ ở Kyrgyzstan, vì có thể đáp ứng được đòi hỏi của Kyrgyzstan và trong trường hợp này cũng có đủ bài mặc cả với Nga như vấn đề mở rộng NATO, vấn đề bố trí các thành phần của hệ thống phòng thủ chống tên lửa ở Ba Lan, Czech. Cuộc đàm phán, mặc cả kéo dài bao lâu tùy ý, miễn là căn cứ của Mỹ vẫn tồn tại. Việc lập căn cứ mới ở Uzbekistan đã có tiền lệ. Uzbekistan trước đây cho Mỹ thuê căn cứ Hanabad sau đó không cho thuê vì quan hệ căng thẳng với Mỹ. Nay quan hệ Uzbekistan - Mỹ và phương Tây đã được cải thiện, thời điểm Mỹ trở lại Uzbekistan sẽ đến, miễn là Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Uzbekistan. Còn Tadjikistan nhiều năm nay cho Mỹ vận chuyển hàng phi quân sự, đang rất cần viện trợ để khắc phục khó khăn về năng lượng, cũng có thể chấp nhận yêu cầu lập căn cứ quân sự của Mỹ. Với quyết tâm của Tổng thống Obama cần các căn cứ quân sự để hỗ trợ cho thắng lợi của Mỹ ở Afghanistan, nước Mỹ sẽ không tiếc tiền cho việc này. Vấn đề là Nga sẽ đáp lại chiến thuật trên của Mỹ như thế nào.
Ngày 11/2, Tổng thống Mỹ Obama đã cử phái đoàn của William Burns đến Moscow để đàm phán. Chuyến đi của phái đoàn ngoại giao Mỹ diễn ra trong bối cảnh Mỹ lo mất căn cứ quân sự ở Kyrgyzstan. Tuần trước Washington Times đã thông báo là chính quyền Obama sẵn sàng mặc cả với Nga để tiếp tục sử dụng căn cứ ở Manas, đầu mối quan trọng vận chuyển hàng hóa, quân đội Mỹ sang Afghanistan. Các tuyên bố của Ngoại trưởng Hillary Clinton mới đây và của Phó Tổng thống Joe Biden tại Hội nghị an ninh ở Munich đều thể hiện thái độ hữu nghị với Nga.
Ngày 11/2, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Lavrov tuyên bố trong trường hợp quan hệ Nga - Mỹ được cải thiện, Moscow có thể đồng ý chuyển hàng quân sự Mỹ và NATO sang Afghanistan. “Điều chủ yếu là quan hệ giữa Nga và NATO bị “đông cứng” sau cuộc chiến Nga - Gruzia trở lại bình thường”.
Còn phía Kyrgyzstan, Quốc hội nước này đã ba lần trì hoãn đề nghị của chính phủ đóng cửa căn cứ quân sự Mỹ ở Manas. Ngày 11/2, Tổng thống Kyrgyzstan Bakiev đã thừa nhận nguyên nhân chính của việc đóng cửa căn cứ là vấn đề tài chính, còn chính quyền Bush thì luôn từ chối đề nghị của ông ta tăng tiền thuê căn cứ ở nước này.

http://www.toquoc.gov.vn/Portals/16/Attachments/3591___news__manas.jpg
Máy bay Mỹ ở căn cứ Manas, Kyrgyzstan
Báo Thương gia (Nga) ngày 11/2 trích đăng thông báo của người phát ngôn Quốc hội Kyrgyzstan, cho biết căn cứ quân sự của Mỹ tại nước này sẽ không bị đóng cửa trước tháng 3/2009 và việc hủy bỏ hiệp ước triển khai căn cứ không quân Mỹ tại sân bay Manas ở thủ đô Bishkek sẽ được đưa ra thảo luận ngay sau các cuộc hội đàm Nga - Mỹ.
Tư lệnh Bộ chỉ huy trung tâm Mỹ, Tướng David Petraeus, cho biết Washington hiểu tuyên bố của Tổng thống Bakiev về việc Mỹ buộc phải rút căn cứ quân sự khỏi nước này không phải là quyết định cuối cùng mà là "một cách ứng xử khéo léo để mở đường cho các cuộc thương lượng”.
Có tới 11 quốc gia (Canađa, Italia, Thổ Nhĩ Kỳ, New Zealand, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Pháp, Áo, Hàn Quốc, Na Uy, Hà Lan) cùng sử dụng sân bay này, và với mỗi quốc gia, Kyrgyzstan đều có hiệp định riêng rẽ. Như vậy, để đóng cửa căn cứ không quân Manas, Bishkek phải chính thức hủy bỏ cả 11 hiệp định.
Phó Thủ tướng Nga Sergey Ivanov cũng tuyên bố tại Hội nghị quốc tế về an ninh ở Munich rằng quyết định đóng của căn cứ quân sự của Mỹ tại Manas không liên quan đến các khoản tín dụng ưu đãi mà Moscow dành cho Bishkek.
Trong khi đó, gần đây các phương tiện thông tin đại chúng của Mỹ thường xuyên cho rằng nếu căn cứ quân sự của Mỹ tại Manas bị đóng cửa, tất cả các chiến dịch quân sự tại Afghanistan sẽ phụ thuộc vào Nga. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Nga cho biết Mỹ không có ý định lệ thuộc độc quyền của Nga trong vấn đề Afghanistan.
Ngoài ra, kể cả khi Quốc hội Kyrgyzstan thông qua quyết định đóng cửa căn cứ Manas trong tháng 3/2009, Mỹ vẫn còn khả năng củng cố vị thế tại nhiều nước Trung Á khác. Hiện tại, Tadjikistan và Uzbekistan đều tỏ ra sẵn sàng tiếp nhận căn cứ quan sự Mỹ.
Tướng Petreaus sang Kyrgyzstan để lôi kéo Ban lãnh đạo nước này ủng hộ Mỹ. Trong ban lãnh đạo Kyrgyzstan nảy sinh dao động: Tổng thống Bakiev hoãn đi thăm Nga, cách chức một số quan chức cao cấp có xu hướng thân Nga. Nga đã không chịu thua cuộc. Con bài kinh tế 2 tỷ USD, tuyên bố của Tổng thống Medvedev 23/1 ủng hộ Uzbekistan về vấn đề khai thác nguồn nước ở Trung Á gây nguy cơ đình hoãn hàng loạt công trình thủy điện mà Nga đang giúp Kyrgyzstan xây dựng, cộng thêm những lời cảnh báo của phe đối lập sẽ biểu tình quy mô chống lại việc thanh trừng nội bộ của Tổng thống Bakiev, đã dẫn đến việc ông ra tuyên bố chấm dứt căn cứ quân sự của Mỹ trong chuyến thăm Nga ngày 4/2/2009.
Ván bài xem ra tiếp tục diễn biến trong tình trạng “cò cưa”. Nga và Mỹ đều đang cân nhắc đường đi nước bước trước quá trình thương lượng cải thiện quan hệ đã bị lạnh nhạt kể từ khi Mỹ ký kết hiệp định triển khai thành tố lá chắn tên lửa ở Trung Âu và nổ ra cuộc xung đột Nam Kavkaz. Còn các nước Trung Á đang tìm mọi cách cải thiện tư thế của mình trong ván bài nước lớn trước chủ trương mới của chính quyền Obama quyết tâm giải quyết dứt điểm tình hình tại Afghanistan, còn Nga đang tìm cách thiết lập vai trò chủ đạo ở khu vực./.


Phú Hưng (Gt)